Choroby układu krążenia- wady serca wrodzone i nabyte

Wada serca jest fizycznym, wrodzonym albo nabytym defektem mięśnia sercowego. Wady wrodzone są skutkiem rozmaitych czynników, które uszkadzają życie płodowe np. picia alkoholu w czasie ciąży, palenie tytoniu w ciąży itp. Również mogą powstawać z powodu zaburzeń genetycznych (np. Zespół Downa). Wady nabyte serca pojawiają się po urodzeniu w skutek infekcji np. anginy, zmian degeneracyjnych, które powoduje nadciśnienie tętnicze, miażdżyca i inne.

Na czym polegają wady serca?

Wady serca polegają głównie na uszkodzeniach zastawek poprzez ich zwężenie, zmniejszenie szczelności lub deformację. Istnieje także inny typ wady serca, a mianowicie nieprawidłowe złączenie luki pomiędzy przedsionkami i komorami serca. Powodują one nieprawidłowy przepływ krwi i zwiększone obciążenie mięśnia sercowego. Innymi rzadziej występującymi wadami są na przykład nieprawidłowe połączenie przedsionków i komór serca z tętnicami i żyłami.

serce-przekroj-budowa

Najczęstsze objawy wad serca

Wady serca mogą tworzyć wiele rożnych objawów w zależności od rodzaju, rozmiaru powstałego defektu, a także czasu jego trwania do rozpoznania. W stadium zaawansowanym choroby mogą prowadzić nawet do niewydolności serca.

Rozpoznawanie wad serca

Wady serca wrodzone są zazwyczaj rozpoznawane po urodzeniu albo w okresie wczesnego dzieciństwa. Natomiast wady nabyte rozpoznaje się dopiero gdy zaobserwuje się objawy chorobowe lub przypadkowo podczas wykonywania okresowych badań lekarskich. Dlatego ważne jest robienie kontrolnych badań jak przykładowo badanie echo serca (więcej).

Leczenie wad serca

Leczenie wad serca jest uzależnione od rodzaju defektu, stopnia zaawansowania i objawów klinicznych. Może być ono w postaci zachowawczej, ale w wielu przypadkach lekarze decydują się na leczenie zabiegowe.

Aby lepiej zrozumieć wady serca, warto zapoznać się z tym materiałem o działaniu serca:

Przykładowe wady serca

WADA ZASTAWKI/ ZASTAWEK SERCA

Wada zastawki serca jest zespołem chorób, polegającym na uszkodzeniu zastawek poprzez ich zwężenie lub nieszczelność. Zastawka może być jednocześnie i zwężona i nieszczelna. Defekt może też dotyczyć nie jednej, a kilku zastawek jednocześnie, nawet wszystkich czterech. Wady serca mogą być wrodzone i nabyte, to znaczy powodowane różnymi chorobami, na przykład nadciśnieniem tętniczym, zapaleniem wsierdzia itp.

Objawy towarzyszące wadzie zastawki

W większości przypadków choroba ta początkowo przebiega bez dolegliwości i jest wykrywana dopiero przez przypadek w czasie wykonywania regularnych badań, gdy lekarz osłuchuje pacjenta i stwierdza szmer nad sercem.

Wada zastawki może także objawiać się objawami, które są charakterystyczne przy niewydolności serca oraz zaburzeniach jego rytmu. Gdy zostanie zwężona zastawka aortalna może pojawić się zasłabnięcie lub utrata przytomności.

Do najczęstszych ewentualnych objawów należą:

  • Osłabienie organizmu
  • Szybkie męczenie się
  • Suchy, nie znikający kaszel
  • Zapalenie oskrzeli, wciąż nawracające
  • Duszności w czasie wysiłku
  • Duszności następujące nawet podczas odpoczynku
  • Duszności nocne, które wymagają spania na wielu poduszkach
  • Obrzęki nóg nasilające się w ciągu dnia oraz w pozycji stojącej
  • Obrzęk pleców u osób leżących
  • Częste oddawanie moczu, zwykle w porach nocnych
  • Nudności i wymioty
  • Uczucie pełności w brzuchu
  • Brak apetytu
  • Utrata na wadze
  • Kołatanie serca

Następstwa po wadzie zastawki

Wady zastawki mogą doprowadzić do istotnego upośledzenia sprawności i może skutkować utratą stanowiska pracy oraz koniecznością znacznego ograniczenia swojej aktywności. Choroba może spowodować niewydolność serca lub zaburzenia jego rytmu. W wielu przypadkach istnieje możliwość zapobiegania temu lub poprawienia jakości życia, gdy choroba zostawię wykryta wcześnie i podejmie się odpowiednie leczenie (zabiegi kardiochirurgiczne, całkowita zmiana stylu życia).

Badania wykonywane podczas podejrzenia wady zastawki

U każdej osoby, u której lekarz podejrzewa wystąpienie wady zastawki, wykonuje się badanie EKG, RTG klatki piersiowej i ECHO serca. W niektórych sytuacjach konieczne jest wykonanie innych badań, które wyszukają przyczyny wystąpienia wad (zazwyczaj są to inne choroby np. choroba reumatyczna, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze itp.).

Badania EKG, RTG klatki piersiowej i ECHO serca musi być wykonywane regularnie, okresowo i ma na celu stwierdzenie stopnia zaawansowania choroby oraz ocenę skuteczności podjętego leczenia. U osób, które mają zaburzenia rytmu serca wykonuje się dodatkowo EKG metodą Holtera. Badanie to jest często powtarzane wielokrotnie.

U osób leczonych pigułkami moczopędnymi konieczne jest regularne badanie stężenia elektrolitów, a zwłaszcza skupiając się na potasie, ponieważ mogą powstawać groźne zaburzenia. Okresowo należy sprawdzać pracę nerek poprzez badanie moczu, ponieważ jest to bardzo istotne do dalszego ustalenia bezpiecznych dawek leków.

U osób, które kwalifikują się do zabiegu operacyjnego polegającego na wymianie zastawki należy wykonać koronarografię, ponieważ w przypadku współistnienia choroby niedokrwiennej serca, konieczne jest leczenie zabiegowe przed operacją lub razem z wymianą zastawki.
Jeśli pacjent posiada sztuczną zastawkę serca, lekarz zazwyczaj decyduje się na leczenie przeciwkrzepliwe, do którego niezbędne jest wykonanie badań parametrów krzepnięcia krwi (wskaźnik protrombinowy, INR).

W ciężkich przypadkach, które nie kwalifikują się do zabiegu operacyjnego należy rozważyć przeszczep serca (jeśli nie istnieją przeciwwskazania) oraz wykonać wszystkie konieczne badania, które potwierdzą 100% pewność do kwalifikacji do operacji.

Leczenie wady zastawki/ek

Najważniejsze jest w pierwszej kolejności określenie przyczyny uszkodzenia zastawki serca, ponieważ jej leczenie może znacznie zapobiec lub zwolnić dalsze postępowanie defektu. Ważną kwestią jest także całkowita zmiana stylu życia na zdrowszy, objawiający się poprzez zdrową dietę, utrzymanie prawidłowej wagi ciała, zaprzestanie palenia tytoniu, a także biernego palenia! Istotne jest także leczenie jednocześnie występujących chorób np. cukrzycy, podwyższonego cholesterolu itp. Lekarz powinien także dostosować indywidualnie do pacjenta ilość i rodzaj wysiłku fizycznego.

Leczenie występuje również w postaci farmaceutycznej. Stosuje się leki takie jak:

ACE-inhibitory, które powinny być używane w maksymalnej dawce u każdego pacjenta, gdy nie ma przeciwskazań,
Leki moczopędne (najczęściej Furosemid i Spironolakton),
Beta-blokery, przyjmowane w małych dawkach (zwłaszcza Carvedilol)

U osób z zaburzeniami rytmu serca stosuje się Amiodarone, Digoksynę, Beta-blokery, Aspirynę (zwłaszcza u osób z chorobą niedokrwienną serca), Leki przeciwkrzepliwe (migotanie przedsionków).
U osób posiadających sztuczną zastawkę serca stosuje się leki przeciwkrzepliwe oraz ewentualne inne dobrane indywidualnie do pacjenta.

Leczenie zabiegowe jest zazwyczaj ustalane w zależności od stopnia zaawansowania wady zastawek oraz innych czynników dotyczących stanu pacjenta, trybu życia itp.
Zazwyczaj stosuje się:

  • Walwuloplastykę, czyli poprawienie zastawki pacjenta
  • Wszczepienie protezy zastawki serca w postaci sztucznej lub biologicznej
  • Przeszczep serca